Specjalności

 

Zabieg operacyjny powiększania piersi

Kwestie formalne

 

Powód zapoznania się z umową

Konieczność uzyskania świadomej zgody wynika z treści przepisu art. 31 ust. 1 Ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, zgodnie z którym: „Lekarz ma obowiązek udzielać pacjentowi przystępnej informacji o jego stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych, leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu”.

Jest bardzo ważne, aby pacjent dokładnie zapoznał się z umową. Proszę czytelnie podpisać każdą ze stron, a także inne miejsca oznaczone jako „Podpis Pacjenta” przy składaniu dodatkowych oświadczeń. Złożenie podpisu przez pacjenta w wyżej wymienionych miejscach będzie potwierdzeniem zapoznania się z całym dokumentem i akceptacją zawartych w nim treści.

Podstawa prawna

Podstawą prawną do sporządzenia dokumentacji, są obowiązujące w opublikowanej formie, na moment sporządzenia umowy, następujące akty prawne:

  • Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U.2016.186 j.t.), zwana dalej: „Ustawa o prawach pacjenta”;
  • Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U. 1997 Nr 28 poz. 152 z poźn. zm., zwana dalej: „Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty”);
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz. U. Z dnia 8 grudnia 2015 r. z późn. zm.), zwane dalej: „Rozporządzeniem”.      

 

Co składa się na komplet informacji?

Komplet informacji, jaki jest przekazany pacjentowi, który ma poddać się operacji powiększenia piersi, składa się z następujących dokumentów:

  1. Świadoma zgoda na operację powiększenia piersi
  2. Ankieta anestezjologiczna
  3. Wywiad epidemiologiczny
  4. Świadoma zgoda na znieczulenie
  5. Zalecenia pooperacyjne

 

 

 

Informacje ogólne o zabiegu

 

Zalecenia do zabiegu

Zabieg powiększenia piersi jest zabiegiem operacyjnym wykonywanym w celu powiększenia i podniesienia biustu z następujących powodów:

  1. poprawa kształtu ciała kobiety, która uważa, że wielkość jej piersi jest zbyt mała;
  2. korekcja utraty objętości piersi po ciąży;
  3. wyrównanie wielkości piersi, kiedy istnieją znaczące różnice w wielkości obu piersi;
  4. rekonstrukcja piersi;
  5. przemieszczenie się implantów piersi.

Przyjęcie metody i ostateczny wynik operacji

  1. Kształt i wielkość piersi przed zabiegiem będą wpływały zarówno na metodę leczenia, jak i na ostateczny wynik.
  2. Jeżeli piersi różnią się przed operacją wielkością lub kształtem, to nie jest możliwe, aby były całkowicie symetryczne po zabiegu.
  3. Budowa klatki piersiowej w dużej mierze wpływa na wygląd piersi po operacji.
  4. Deformacja klatki piersiowej lub skrzywienie kręgosłupa powodują, że uzyskanie symetrii piersi po zabiegu staje się niemożliwe.

Procedura działania lekarza

Powiększenie piersi jest związane z umieszczeniem implantów piersiowych pod gruczołem lub pod mięśniem piersiowym. Cięcia są wykonywane tak, aby były, jak najmniej widoczne i są zlokalizowane pod piersią, wokół bocznej części otoczki brodawki lub w dole pachy. Metoda umieszczania implantów i ich położenie zależy od wyboru pacjentki, budowy klatki piersiowej i decyzji chirurga. Pacjentka planująca powiększenie piersi musi wziąć pod uwagę możliwość ponownej operacji i ewentualnej wymiany implantów.

Leczenie alternatywne

Powiększenie piersi jest metodą z wyboru. Leczenie alternatywne obejmuje zastosowanie zewnętrznych protez piersiowych lub powiększenie piersi przy pomocy tkanki tłuszczowej. Alternatywne metody leczenia związane są również z pewnymi czynnikami ryzyka i potencjalnymi powikłaniami.

Cel zabiegu operacji powiększenia piersi

Osiągniecie celu ściśle oczekiwanego przez pacjenta, uzależnione jest między innymi od wieku, stanu skóry, ogólnej kondycji organizmu, osobniczych cech anatomicznych i wielu innych czynników. Osiągnięty efekt może odbiegać od oczekiwań pacjenta, a różnice mogą wynikać z niemożności osiągnięcia przez lekarza określonego rezultatu, mając na uwadze aktualny stan wiedzy medycznej, możliwości techniczne, osobnicze cechy pacjenta i inne. W przypadku przedstawienia przez pacjenta wzorcowego modelu (np. zdjęcia cudzego wizerunku), efekt zabiegu może istotnie różnić się zarówno od modelu wzorcowego, jak i subiektywnych oczekiwań pacjenta. W żadnym wypadku nie może to być podstawą do wysuwania przez pacjenta jakikolwiek roszczeń majątkowych czy reklamacyjnych.

 

 

Zagrożenia związane z zabiegiem

 

Przewidywalne, przykładowe i najczęściej zachodzące następstwa zabiegu

Poniżej wymieniono dające się przewidzieć w świetle aktualnej wiedzy medycznej możliwe następstwa planowanego zabiegu. Należy podkreślić, że jego wykonanie może skutkować wystąpieniem innych, nieopisanych w treści niniejszego dokumentu, następstw i powikłań, mających charakter nietypowy, kazuistyczny lub wynikający z osobniczych cech pacjenta, których istnienie może pociągać wystąpienie negatywnych następstw, a których istnienia nie można było zweryfikować przed przystąpieniem do zabiegu na podstawie aktualnej i posiadanej wiedzy medycznej.

Dające się przewidzieć następstwa zabiegu

  1. Blizny – każde postępowanie chirurgiczne powoduje powstawanie blizn, które mogą być nieestetyczne. Nieprawidłowe blizny mogą występować na powierzchni skóry i tkankach położonych głębiej. Możliwe jest, że ich kolor będzie różnił się od koloru otaczającej ją skóry. W celu kosmetycznej korekcji tych blizn może być konieczna dodatkowa operacja.
  2. Przebarwienia skóry/obrzęk – zasinienia skóry i obrzęk są normalnym następstwem zabiegu powiększania piersi. Jednakże jest to rzadkością, aby utrzymywały się przez długi okres.
  3. Asymetria – pewna asymetria piersi występuje u większości kobiet. Różnice w wyglądzie piersi: w tym brodawek, kształtu, wielkości lub symetrii mogą także występować po operacji. Dodatkowa operacja może być konieczna w celu poprawy ich wyglądu jednak może nie zniwelować całkowicie naturalnej asymetrii piersi. Czynniki takie jak: napięcie skóry, nagromadzenie tkanki tłuszczowej, napięcie mięśni, czy uwidocznienie pod skórą kości, mogą mieć wpływ na ostateczny wynik przeprowadzonego zabiegu.
  4. Nierówności widoczne na powierzchni skóry – po operacji mogą występować zagłębienia nierówności widoczne na piersiach. Po pewnym czasie może to ulec poprawie lub wymagać dodatkowej operacji.
  5. Odległe wyniki – inne zmiany kształtu ciała w długiej perspektywie czasowej mogą być związane z wiekiem, odchudzaniem się, tyciem, ciążą lub z innymi czynnikami zachodzącymi niezależnie od przebytej wcześniej operacji.
  6. Po operacji powiększania piersi może występować ból o różnym nasileniu. Przewlekły dyskomfort występuje rzadko i związany jest zazwyczaj z podrażnieniem nerwów przez powstająca bliznę. Po przyjęciu wskazanych leków przeciwbólowych zakazane jest prowadzenie pojazdów oraz spożywanie alkoholu.

Czynniki ryzyka związane z zabiegiem operacyjnym powierzenia piersi

Każde leczenie operacyjne obejmuje pewną ilość czynników ryzyka, które mogą wystąpić niezależnie od poprawności wykonania zabiegu medycznego. Stąd też niezwykle istotne jest zrozumienie ryzyka związanego z operacją powiększenia piersi. Podjęcie decyzji o wykonaniu zabiegu jest sprawą indywidualną i polega na porównaniu ryzyka z możliwą poprawą wyglądu ciała. Należy zdać sobie sprawę z tego, że operacja powiększania piersi nie jest zabiegiem ratującym życie a jedynie takim, który może (choć nie musi) poprawić komfort życia pacjenta. Pomimo tego, że w większości wymienione powikłania nie występują u każdego pacjenta, należy każde z nich omówić z lekarzem operującym, aby uzyskać pewność co do podjęcia właściwej decyzji i pełnego zrozumienia ryzyka, potencjalnych powikłań i konsekwencji operacji, jakie niesie ze sobą zabieg.

Poniżej przedstawiam potwierdzone naukowo przypadki wystąpienia możliwych objawów ubocznych lub powikłań związanych z operacją. Co ważne, mogą one wystąpić również w przypadku operacji zakończonej w stu procentach sukcesem. Wystąpienie któregokolwiek z objawów ubocznych (powikłań) opisanych poniżej nie daje uprawnienia do dochodzenia na drodze prawnej o nieprawidłowości wykonania operacji.

  1. Infekcja – nie jest to częste powikłanie po tego typu operacji. Infekcja może rozwinąć się od razu w okresie pooperacyjnym lub później, już po umieszczeniu implantu. Podostre lub przewlekłe infekcje mogą być trudne do zdiagnozowania. Leczenie polega na podawaniu odpowiednich antybiotyków, ale możliwe jest także, całkowite usuniecie implantów lub inne dodatkowe operacje. Jeżeli infekcja nie reaguje na leczenie antybiotykami, implant piersiowy musi zostać usunięty. Po całkowitym wyleczeniu zakażenia i braku innych przeciwskazań nowy implant może być ponownie wszczepiony.
  2. Torebka włóknista i przykurcz torebki – tkanka bliznowata, która powstaje wokół implantu, może go ściskać i występować po jednej lub obu stronach, powodując deformację piersi oraz wystąpienie dolegliwości bólowych. Wyżej wymieniona deformacja może występować zaraz po operacji lub nawet wiele lat później. Chociaż prawdopodobieństwa wystąpienia przykurczu torebki włóknistej wokół implantu nie da się wykluczyć, to jednak nie przekracza ono nawet 20% ogółu przypadków. Leczenie może wymagać dodatkowej operacji, przemieszczenia lub nawet całkowitego usunięcia implantu.
  3. Zaburzenia czucia brodawki lub skóry na piersiach – pewne zaburzenia czucia brodawki są częstymi powikłaniami, tuż po operacji. Jednak po kilku miesiącach większość pacjentek odzyskuje prawidłowe czucie, a częściowa lub całkowita utrata czucia na brodawce, lub otaczającej skórze jest bardzo rzadka.
  4. Implanty – implanty piersiowe mogą ulec uszkodzeniu, przerwaniu a co za tym idzie przeciekaniu. Może to być wynikiem urazu lub następować bez konkretnego powodu. Uszkodzony implant musi być jak najszybciej usunięty lub wymieniony na nowy.
  5. Degradacja implantów – możliwe jest oddzielanie się małych fragmentów implantów od jego zewnętrznej powłoki. Znaczenie tego procesu i jego wpływ na organizm człowieka jest nieznane.
  6. Ciąża i karmienie – czasami po powiększeniu piersi może dochodzić do problemów z karmieniem piersią. Pomimo tego, że wiele kobiet z implantami piersi z powodzeniem karmiło swoje dzieci, to jednak nadal nie wiemy, czy ma to wpływ na wzrost ryzyka zdrowotnych problemów występujących zarówno u kobiet karmiących, jak i u dzieci. Nie posiadamy wystarczających danych o absolutnym bezpieczeństwie zastosowania implantów i braku ich wpływu na ciąże lub karmienie piersią. Niektóre kobiety z implantami piersi opisywały problemy zdrowotne występujące u dzieci, które karmiły piersią, jednak nadal nie znaleziono naukowego potwierdzenia tych zaburzeń.
  7. Ekstruzja implantu – utrata odpowiedniego pokrycia tkankami implantu lub infekcja mogą spowodować uwidocznienie implantu i wydalenie jego na zewnątrz. W takich przypadkach może być konieczne całkowite usunięcie implantu.
  8. Mammografia – piersi z implantami mogą być trudniejsze do oceny w badaniu mammograficznym i może to mieć znaczenie w rozpoznawaniu raka piersi. W trakcie mammografii może dojść do uszkodzenia implantu, dlatego należy zawsze informować osobę wykonującą mammografię o ich istnieniu. Pacjentka z przykurczem włóknistym torebki może odczuwać podczas badania wyraźny ból. Badania USG, mammografia i rezonans magnetyczny mogą być pomocne w ocenie struktury piersi i stanu implantów.
  9. Pofałdowanie powierzchni implantu lub marszczenie skóry – mogą występować widoczne i wyczuwalne zmarszczenia lub pofałdowania powierzchni implantów. Zwykle występuje to w przypadku cienkiej warstwy tkanek, które go pokrywają. 
  10. Zwapnienia – po operacji możliwe jest odkładanie się soli wapnia w tkance bliznowatej otaczającej implant. Może to powodować ból, stwardnienie torebki włóknistej i często jest widoczne przy badaniu mammograficznym. Miejsca odkładania się soli wapnia muszą być rozróżnione ze złogami wapnia, które są oznakami raka piersi. Czasami może być konieczna dodatkowa operacja w celu zbadania tych zmian i ewentualnego ich usunięcia.
  11. Przemieszczenie się implantu – przemieszczenie się implantu jest możliwe. Powoduje to dyskomfort lub zmianę kształtu piersi. Dodatkowa operacja może być konieczna w celu korekcji położenia implantu.
  12. Zanieczyszczenie powierzchni implantu – na implancie podczas jego wkładania mogą znaleźć się zanieczyszczenia takie jak, chociażby talk. Konsekwencje wystąpienia takiego czynnika nie są w pełni znane.
  13. Znieczulenie – zarówno ogólne, jak i miejscowe znieczulenie niosą ze sobą pewne ryzyko. Mogą to być zarówno powikłania, jak i w skrajnych przypadkach utrata życia.
  14. Deformacja klatki piersiowej – po zastosowaniu ekspanderów tkankowych i implantów piersiowych istnieje możliwość wystąpienia drobnych deformacji klatki piersiowej. Ich konsekwencje nie mają większego znaczenia.
  15. Aktywność fizyczna i wykonywany zawód – aktywność fizyczna i zawody, które potencjalnie mogą powodować urazy piersi, mogą również powodować uszkodzenia implantów lub krwawienia.
  16. Reakcje alergiczne – pomimo małego prawdopodobieństwa, zdarzają się reakcje alergiczne na szwy czy preparaty stosowane miejscowo. Objawy ogólnoustrojowe mogą być bardzo poważne — są związane z reakcją na leki i mogą wymagać dodatkowego leczenia.
  17. Choroby piersi – nie stwierdzono nigdy podwyższenia ryzyka wystąpienia chorób piersi lub raka piersi u kobiet posiadających implanty. Choroby piersi mogą występować niezależnie od faktu ich posiadania i wszystkim kobietom zaleca się wykonywanie okresowych badań takich jak USG lub mammografia.
  18. Seroma – po zakończonej operacji piersi, urazie lub intensywnych ćwiczeniach wokół implantu może gromadzić się płyn. Leczenie polega na jego usuwaniu lub w najgorszym wypadku na okresowym usunięciu implantu.
  19. Zakrzepica żył – Czasami w okolicy piersi dochodzi do powstania zakrzepicy żył. Zmiany te ustępują bez leczenia.
  20. Choroby układu immunologicznego i inne ryzyko związane z powiększeniem piersi implantami – w literaturze opisywano objawy podobne do chorób układu immunologicznego, takich jak toczeń rumieniowaty, reumatoidalne zapalenie stawów, sklerodermia i inne stany podobne do zapalenia stawów. Nie znaleziono naukowych dowodów na istnienie połączenia między implantami a wzrostem ryzyka występowania tych chorób, lecz możliwość taka nie może być całkowicie wykluczona.
  21. Inne objawy opisywane u kobiet po powiększeniu piersi o podłożu autoimmunologicznym – obrzęk lub ból o charakterze zapalenia stawu, uogólnione zmęczenie, utrata włosów, niewyjaśniona utrata energii, większa podatność zachorowania na choroby wirusowe, grypę, obrzęk gruczołów lub węzłów chłonnych, wysypka, problemy z pamięcią, bóle głowy, osłabienie siły mięśni lub ich pieczenie, nudności, wymioty, gorączka, zespół drażliwego jelita i inne.
  22. Wstrząs toksyczny – występuje niezmiernie rzadko.
  23. Niezadowalający efekt – po operacji może występować asymetria związana z przemieszczeniem się implantu, różnym kształtem lub wielkością piersi. Mogą także występować dolegliwości bólowe lub brzydkie blizny. Może być konieczne wykonanie dodatkowych operacji.
  24. Usunięcie/przemieszczenie się implantu – są to zabiegi operacyjne niosące za sobą ryzyko wystąpienia potencjalnych komplikacji, związanych z przemieszczaniem się wszczepionego implantu.
  25. Bóle mięśni – zespół objawów charakteryzujący się przewlekłym bólem mięśni i tkanek miękkich otaczających stawy (zwykle staw ramienny) z ograniczeniem ruchomości stawów i towarzyszącym zmęczeniem.
  26. Granuloma – jest to zgrubienie związane ze stanem zapalnym komórek otaczających implant i będących w długotrwałym procesie zapalnym.
  27. Martwica skóry – wystąpienie martwicy może wydłużyć proces gojenia i wymagać chirurgicznej korekcji.
  28. Limfadenopatia – przewlekłe powiększenie węzłów chłonnych, zwykle tych zlokalizowanych w okolicy pach. Czasami jest to bardzo bolesny zespół objawów wymagający chirurgicznej interwencji.
  29. Palenie papierosów – pacjentki palące papierosy lub narażone na działanie dymu papierosowego mają większe ryzyko na wystąpienie chirurgicznych powikłań w trakcie procesu gojenia. Dodatkowo może dochodzić do efektów ubocznych w postaci kłopotów ze znieczuleniem czy też krwawieniem.
  30. Leki — po podanych lekach przeciwbólowych nie wolno prowadzić samochodu ani spożywać alkoholu.
  31. Choroby neurologiczne i objawy psychiatryczne – w literaturze przedmiotu opisywano występowanie zaburzeń psychicznych po operacji powiększania piersi związanych z niespełnieniem oczekiwań co do wyglądu po zabiegu. Istotę stanowią realne oczekiwania pacjentki. Zabieg ma na celu poprawę wyglądu, a nie uzyskanie idealnie symetrycznego efektu.
  32. Informacja o lekach antykoncepcyjnych – obowiązkiem pacjenta jest poinformowanie lekarza odnośnie do przyjmowania leków antykoncepcyjnych lub o fakcie zajścia w ciążę. Wiele środków farmaceutycznych, m.in. antybiotyki działają neutralizująco na leki antykoncepcyjne, co może skutkować nieplanowanym zajściem w ciążę.
  33. Kontakty intymne po operacji – mogą powodować krwawienie lub powstanie krwiaków pod skórą. Dodatkowo powstałe zasinienia i obrzęki, przedłużą lub utrudnią proces gojenia.

Powikłania

Powikłania – są to inne, aniżeli opisane powyżej jako czynniki ryzyka, działania niepożądane mogące wystąpić po prawidłowym wykonaniu zabiegu. Najczęściej występują przez nieprawidłowe i niezgodne z zaleceniami postępowania pacjenta zarówno przed jak i po operacji. W przypadku przyczynienia się pacjenta do powstania szkody, pacjent odpowiada wprost proporcjonalnie do stopnia przyczynienia się do niej.

Przez przyczynienie się pacjenta do powstania szkody należy rozumieć, między innymi:

  1. Nie stosowanie się pacjenta do wszystkich zaleceń pooperacyjnych lekarza prowadzącego;
  2. Nie zgłaszanie się na wyznaczone wizyty kontrolne;
  3. Nie przestrzeganie odpowiedniej diety;
  4. Przyjmowanie leków i suplementów diety bez uprzedniej konsultacji z lekarzem prowadzącym;
  5. Nie rozpoczęcie koniecznej terapii farmakologicznej lub jej nagłe przerwanie;
  6. Nie powstrzymywanie się od wykonywania zakazanych aktywności po zakończeniu operacji.
  7. Przyczynienie się pacjenta do powstania szkody, która nie jest normalnym ani przewidywanym następstwem wykonanego zabiegu, może przybrać również inną, aniżeli opisana powyżej, formę.

 

Możliwe postępowanie towarzyszące zabiegowi oraz okoliczności je uzasadniające na wypadek komplikacji zabiegu

W trakcie operacji może dojść do sytuacji wymagającej zastosowania dodatkowej procedury postępowania nieuzgodnionej z pacjentem przed zabiegiem. Wystąpienie komplikacji w trakcie zabiegu lub w okresie pooperacyjnym może spowodować konieczność wykonania dodatkowych czynności, nieomawianych wcześniej z pacjentem.

Mając na uwadze powyższe, w przypadku pojawienia się nowych okoliczności, których nie można było przewidzieć przed przystąpieniem do zabiegu, a których nieuwzględnienie stanowiłoby lub mogłoby stanowić niebezpieczeństwo utraty życia i zdrowia, jego rozstroju, uszkodzenia ciała i tym podobne, pacjent wyraża świadomą zgodę na potencjalne rozszerzenie pola operacyjnego.

Pacjent został poinformowany o tym, że w związku ze specyfiką rozszerzenia pola operacyjnego nie istnieje możliwość określenia potencjalnych negatywnych następstw i powikłań, które mogą wystąpić. Pacjenta poinformowano, że wystąpienie potencjalnych następstw i powikłań związanych z rozszerzeniem lub zmianą zakresu zabiegu należy traktować jako ryzyko związane z nim samym. Pacjent akceptuje możliwe ryzyko, w tym również to, którego nie można określić w bliższy sposób.

Leczenie off-label

Pacjent został poinformowany o tym, że w trakcie podejmowanych czynności zabiegowych i pozabiegowych może zaistnieć konieczność wdrożenia niestandardowej terapii farmakologicznej tj. terapii na podstawie, której produkty lecznicze stosowane są poza zarejestrowanymi wskazaniami określonymi w Charakterystyce Produktu Leczniczego. Pacjenta poinformowano o tym, że leczenie produktem leczniczym, który nie posiada rejestracji we wskazaniu, w którym został zastosowany, nie jest działaniem eksperymentalnym. Wdrożenie niestandardowej terapii stanowi każdorazowo działanie zgodne z aktualnym stanem wiedzy medycznej i jest optymalnym sposobem postępowania (minimalizującym optymalnie ryzyko zdrowotne u pacjenta) w czasie rokującym największymi szansami powodzenia.

Leczenie uzupełniające

 W przypadku wystąpienia komplikacji w trakcie zabiegu lub w okresie pooperacyjnym, a także jego powikłań, może okazać się konieczne wykonanie dodatkowej operacji lub zastosowanie innego leczenia. Nawet wtedy, gdy ryzyko wystąpienia komplikacji podczas wykonywania zabiegu, po jego wykonaniu, lub powikłań nie jest duże i dochodzi do nich stosunkowo rzadko, należy liczyć się z możliwością ich wystąpienia i konicznością wykonania zabiegów mających na celu poprawę wyniku pierwotnej operacji.